Verhaal

Kinderen in WOII: Hans Boevé, leerling van de Quakerschool Eerde van 1940-1943

Hans Boevé kwam als 12-jarige jongen op de Quakerschool in Eerde terecht. Een deel van de leerlingen bestond uit Duitse kinderen die vanwege de rassenwetten door het regime van Hitler als Joods werden gekenmerkt en dien ten gevolge in Duitsland werden gepest en getreiterd. In Nederland hoopten ze een veilig onderkomen te vinden. Tot Mei 1940 was dat zeker zo en ook daarna leken deze kinderen aan de gekte van het nazisme met zijn antisemitisme te ontkomen.

Hans Boevé vertelt dat het landgoed en de school een besloten wereld waren, waar het geen oorlog leek te zijn. Wel ontkwamen de Joodse kinderen niet aan maatregelen zoals het inleveren van fietsen, maar het schoolleven ging op Eerde gewoon door. ’s Ochtends was er les, in de middag waren er andere activiteiten zoals sport, toneel, muziek, pottenbakken, weven en timmeren. Ook hadden de leerlingen zelf een zwembad uitgegraven waar flink gebruik van werd gemaakt. Er leek kortom weinig aan de hand gedurende de eerste oorlogsjaren.

Ulrich Sander

Hans had een prima tijd en was dik bevriend met  Ulrich Sander een half-joodse jongen, die in 1941 op Eerde was gekomen. Ulrich woonde in Amsterdam en waarschijnlijk vonden zijn ouders de sfeer daar te bedreigend. Ulrich kon prachtig tekenen en in zijn tekeningen komt zijn vriendje Hans vaak terug. De originelen zijn in kleur en tonen het verloop van een schooldag van Hans op Eerde. Hans is dan ook de hoofdpersoon, het boekje was een verjaardagsgeschenk van Ulrich aan Hans.                                                     

De Tweede Wereldoorlog

Maar uiteindelijk kwam de oorlog ook de school binnen. Net als alle andere Joden in Nederland moesten de Joodse kinderen een gele Davidster dragen en zij mochten ook geen gebruik meer maken van het openbaar vervoer. In augustus 1941 mocht in heel Nederland geen Joods kind meer naar een gewone school maar naar een school waar alleen Joodse kinderen op zaten. En ook de school in Eerde ontkwam niet aan deze maatregel. De Joodse kinderen werden apart op het landgoed ondergebracht, gescheiden van hun vrienden en vriendinnen. Ook toen was er hoop want de Duitsers beloofden dat ze verder geen acties meer zouden ondernemen. In het voorjaar van 1943 werd deze belofte verbroken en gingen de 9 joodse kinderen net als alle Joden in Overijssel op de trein. Eerst naar Vught, toen naar Westerbork en tenslotte naar Polen. Niemand is teruggekomen.

Sluiting van de school

Omdat Ulrich, het vriendje van Hans geen volbloed Jood was volgens de rassenwetten, bleven Hans en hij op de school totdat de school in 1943 sloot. Het gebouw werd door de Duitsers gevorderd, omdat ze onderkomen zochten voor Hitlerjugend-kinderen uit Osnabrück wier onderkomen bij een bombardement was vernield. Hans ging terug naar Rotterdam en Ulrich naar Amsterdam. Ulrich werd in oktober 1944 opgepakt bij een razzia en moest naar Duitsland om te werken. Hij ontsnapte maar werd gepakt, in een strafkamp gestopt en mishandeld. Na weer een ontsnapping kwam hij doodmoe, ziek en uitgeput begin 1945 in een ziekenhuis te Enschede terecht waar is hij op 6 juni 1945 is overleden. Hans heeft nog altijd het verjaardagscadeau dat Ulrich ooit voor hem tekende in zijn bezit.

Reacties